Technical Guide · Boiler Sight Glass & Steam Level Gauging

คู่มือเลือก Sight Glass สำหรับหม้อไอน้ำ (Boiler)

เปรียบเทียบ Reflex, Transparent และ Bi-color Gauge Glass, ตารางเลือกวัสดุกระจกตามแรงดันและอุณหภูมิ และ Pre-PO Checklist พร้อมใช้งาน สำหรับวิศวกรโรงงานและทีมจัดซื้อ

กลุ่มเป้าหมาย: วิศวกรโรงงาน / ทีมจัดซื้อ เวลาอ่าน: ~6 นาที ครอบคลุม: 3 ชนิดกระจก · 3 ประเภท Gauge

มาตรฐานอ้างอิง ASME Section I Power Boiler BS 3463 Gauge Glass DIN 7080 Flat Glass DIN 7081 Reflex Glass

01กระจกหม้อไอน้ำแตก — ไม่ใช่แค่เรื่องมองระดับน้ำไม่เห็น

Sight Glass ในหม้อไอน้ำ (Boiler Gauge Glass) คือชิ้นส่วนที่บอกระดับน้ำในหม้อไอน้ำแบบเรียลไทม์ หากกระจกแตกหรือรั่วซึมระหว่างใช้งาน ไม่เพียงทำให้มองระดับน้ำไม่ได้ — แรงดันไอน้ำที่อาจสูงถึงหลายร้อย psi จะพุ่งออกมาทันที เสี่ยงต่อการบาดเจ็บสาหัสและ shutdown ฉุกเฉิน

สาเหตุหลักที่กระจกหม้อไอน้ำแตกก่อนเวลา: เลือกชนิดกระจกไม่ตรงกับแรงดันและอุณหภูมิใช้งาน, ใช้กระจกมาตรฐาน (Borosilicate) กับไอน้ำความดันสูงที่ควรใช้ Mica หรือ Quartz, หรือไม่เปลี่ยนกระจกตามรอบที่กำหนด

ASME Section I กำหนดให้หม้อไอน้ำที่มีแรงดันเกิน 400 psi ต้องใช้ Water Gauge ที่ผ่านการรับรองตามมาตรฐานเท่านั้น — การใช้กระจกที่ไม่ได้รับรองนอกจากเสี่ยงอันตรายยังอาจผิดข้อกำหนดประกันภัยและกฎหมายโรงงาน

02Gauge Glass 3 ชนิดหลัก — ต่างกันที่หลักการมองเห็น

ก่อนเลือกวัสดุกระจก ต้องเลือกชนิด Gauge ให้ถูกต้องก่อน เพราะแต่ละชนิดออกแบบมาสำหรับสภาวะที่ต่างกัน

Type 01Reflex Gauge Glass

กระจกด้านหนึ่งมีร่องปริซึม (Prismatic grooves) ทำให้แสงหักเหต่างกันบริเวณน้ำและไอน้ำ — เห็นน้ำเป็นสีเข้ม ไอน้ำเป็นสีสว่าง อ่านระดับง่ายแม้ในที่แสงน้อย ใช้กับ: น้ำและไอน้ำใส (ห้ามใช้กับของเหลวที่มีสีหรือ corrosive chemicals)
แรงดันสูงสุดทั่วไป: ถึง 32 bar (460 psi) · อุณหภูมิ: ถึง 235°C

Type 02Transparent Gauge Glass (Through-Vision)

กระจกสองชิ้นประกบสองด้าน ใช้แสงส่องผ่านเพื่อดูระดับและสีของของเหลว เหมาะสำหรับของเหลวที่มีสี สารเคมี หรือที่ต้องดูความใสของของเหลวด้วย ใช้กับ: ของเหลวทุกชนิด รวมถึง corrosive media ที่ใส่ Glass Protector (Mica Shield)
แรงดันสูงสุดทั่วไป: ถึง 64 bar (930 psi) · อุณหภูมิ: ถึง 400°C (ขึ้นกับวัสดุกระจก)

Type 03Bi-Color Gauge Glass

ใช้หลักการหักเหของแสงสีแดงและสีเขียว ทำให้เห็นน้ำเป็นสีเขียว ไอน้ำเป็นสีแดง ชัดเจนในทุกสภาพแสง เหมาะสำหรับห้องควบคุมที่มองจากระยะไกล ใช้กับ: น้ำและไอน้ำ (โดยเฉพาะหม้อไอน้ำที่ต้องการความปลอดภัยสูง)
แรงดันสูงสุดทั่วไป: ถึง 32 bar · อุณหภูมิ: ถึง 235°C

03วัสดุกระจก 3 ชนิด — เลือกตามแรงดันและอุณหภูมิ

วัสดุกระจกที่ใช้ใน Gauge Glass ไม่ใช่กระจกทั่วไป แต่เป็นวัสดุทางวิศวกรรมที่ผ่านการทดสอบตามมาตรฐาน การเลือกวัสดุผิดทำให้กระจกแตกในสภาวะที่สูงกว่าขีดจำกัด

ถึง 32 bar / 235°C

Borosilicate Glass

มาตรฐาน DIN 7080 (Flat) และ DIN 7081 (Reflex) ทนการเปลี่ยนแปลงอุณหภูมิ (Thermal Shock) ดี ทนสารเคมีส่วนใหญ่ ราคาเหมาะสม เหมาะกับหม้อไอน้ำแรงดันต่ำถึงกลาง

ถึง 64 bar / 400°C

Quartz Glass (Fused Silica)

ทนอุณหภูมิสูงและ Thermal Shock ได้ดีกว่า Borosilicate มาก ใช้กับหม้อไอน้ำแรงดันสูง ราคาสูงกว่า 3–5 เท่า แต่อายุการใช้งานยาวนานกว่าในสภาวะที่รุนแรง

ถึง 100 bar / 550°C

Mica (แผ่นไมก้า)

ไม่ใช่กระจก แต่เป็นแผ่นไมก้าธรรมชาติบางใสที่ทนอุณหภูมิสูงสุด ใช้เป็น Glass Protector ใน Transparent Gauge หรือ Direct-Fired Boiler ที่มีเปลวไฟสัมผัสกระจก

วัสดุกระจก	แรงดันสูงสุด	อุณหภูมิสูงสุด	มาตรฐาน	เหมาะกับ
Borosilicate	32 bar (460 psi)	235°C	DIN 7080 / DIN 7081 / BS 3463	Low-Medium Pressure Boiler ทั่วไป
Quartz	64 bar (930 psi)	400°C	BS 3463 · ASME Section I	High Pressure / High Temp Boiler
Mica Shield	100 bar+	550°C	ASME Section I (ใน Transparent Gauge)	Direct-Fired / Superheated Steam / Corrosive Media

⚠️

ห้ามใช้กระจกทั่วไปแทน Gauge Glass: กระจกอาคารหรือกระจกนิรภัยทั่วไปไม่ผ่านการทดสอบแรงดันและอุณหภูมิตาม DIN หรือ ASME การนำมาใช้ในหม้อไอน้ำมีความเสี่ยงแตกโดยไม่มีสัญญาณเตือนและผิดกฎหมายโรงงาน

048 Spec ที่ต้องระบุก่อนออก PO

Spec 01แรงดันใช้งาน (Operating Pressure, bar หรือ psi)

ระบุแรงดันสูงสุด (MAWP) ของหม้อไอน้ำ ไม่ใช่ค่า operating pressure ปกติ เพื่อเลือก Gauge ที่มี Pressure Rating เกิน MAWP เสมอ

Spec 02อุณหภูมิไอน้ำ (Steam Temperature, °C)

ระบุอุณหภูมิสูงสุดที่ Gauge Glass จะสัมผัส ค่านี้กำหนดว่าต้องใช้ Borosilicate, Quartz หรือ Mica

Spec 03ชนิด Gauge (Reflex / Transparent / Bi-color)

เลือกตามสภาพของเหลวและระยะการมองเห็น Reflex สำหรับน้ำสะอาด Transparent สำหรับของเหลวมีสีหรือ corrosive Bi-color สำหรับการมองจากระยะไกล

Spec 04วัสดุกระจก (Glass Material)

Borosilicate, Quartz หรือ Mica Shield เลือกตามตาราง Spec 03–04 ด้านบน ระบุมาตรฐานอ้างอิง (DIN 7080, DIN 7081, BS 3463) ให้ชัดเจน

Spec 05ขนาดกระจก (Glass Dimensions)

สำหรับ Flat Glass (Transparent): ระบุความยาว × ความกว้าง × ความหนา (mm) ตาม DIN 7080 · สำหรับ Reflex Glass: ระบุขนาดตาม DIN 7081 · ขนาดมาตรฐานเริ่มที่ความยาว 115–680 mm

Spec 06วัสดุ Gasket / Packing

Gasket ระหว่างกระจกและ Gauge Body ต้องทนอุณหภูมิสูง: Graphite Packing สำหรับไอน้ำอุณหภูมิสูง · PTFE / Teflon สำหรับงานทั่วไปแรงดันปานกลาง · Mica Gasket สำหรับ High Pressure / Direct Fired

Spec 07วัสดุ Gauge Body

Carbon Steel สำหรับงานทั่วไป · Stainless Steel 316 สำหรับสภาวะกัดกร่อน · Alloy Steel หรือ Chrome-Moly สำหรับงานแรงดันและอุณหภูมิสูงพิเศษตาม ASME Section I

Spec 08ความยาว Centre-to-Centre (CC Length)

ระยะ Centre-to-Centre ระหว่างรูต่อบนและล่าง กำหนดความยาวของ Gauge Body และกระจก วัดจาก Gauge Body เดิมหรือ Nozzle drawing ของหม้อไอน้ำ

05การบำรุงรักษาและรอบเปลี่ยนกระจก

Gauge Glass ไม่ใช่ชิ้นส่วนที่ใช้แล้วลืม ต้องมีแผนบำรุงรักษาและรอบเปลี่ยนกระจกตามสภาวะใช้งาน

รอบเปลี่ยนแนวทางตาม Manufacturer Recommendation

Borosilicate Gauge Glass: เปลี่ยนทุก 6–12 เดือน หรือทุกครั้งที่ถอดออกเพื่อ maintenance · Quartz Glass: ทุก 12–18 เดือน · Mica Shield: ทุก 6–12 เดือนหรือเมื่อมีรอยขุ่นหรือกัดกร่อน ห้ามรอให้แตกก่อนเปลี่ยน

สัญญาณเตือนเมื่อต้องเปลี่ยนทันที

กระจกขุ่นหรือเป็นรอยฝ้า (Glass Etching จาก alkali ในน้ำ) · มีรอยร้าว แม้ร้าวเล็กน้อย · รั่วซึมที่ Gasket · อ่านระดับน้ำได้ไม่ชัดเจน · Gauge Body เป็นสนิมหรือกัดกร่อน

⚠️

ห้ามนำกระจกเก่ากลับมาใช้ซ้ำ: แม้กระจกที่ถอดออกมาจะดูสมบูรณ์ มักมีรอย micro-crack ที่มองไม่เห็นด้วยตาเปล่า ซึ่งจะทำให้แตกเมื่อถูกแรงดันอีกครั้ง ต้องเปลี่ยนกระจกใหม่ทุกครั้งที่ถอด Gauge

06Pre-PO Checklist — พิมพ์ติดโต๊ะได้เลย

ให้วิศวกรและจัดซื้อตรวจสอบรายการต่อไปนี้ร่วมกันก่อนส่ง Purchase Order ทุกครั้ง

Pre-PO Checklist — Boiler Sight Glass

MAWP (bar หรือ psi) — ระบุแรงดันสูงสุดของหม้อไอน้ำ เพื่อเลือก Gauge ที่มี Pressure Rating เกิน MAWP

อุณหภูมิไอน้ำ (°C) — ระบุอุณหภูมิสูงสุดของไอน้ำ เพื่อเลือกวัสดุกระจกที่ถูกต้อง

ชนิด Gauge — Reflex / Transparent / Bi-color ตามสภาพของเหลวและความต้องการด้านการมองเห็น

วัสดุกระจก — Borosilicate / Quartz / Mica ตามแรงดันและอุณหภูมิ ระบุมาตรฐาน DIN / BS

ขนาดกระจก (mm) — ความยาว × ความกว้าง × ความหนา ตาม DIN 7080 / DIN 7081 หรือ BS 3463

Centre-to-Centre Length — วัดจาก Gauge Body เดิมหรือ Nozzle drawing

วัสดุ Gasket / Packing — Graphite / PTFE / Mica ตามอุณหภูมิและสภาวะใช้งาน

วัสดุ Gauge Body — Carbon Steel / SS 316 / Alloy Steel ตามสภาวะกัดกร่อนและข้อกำหนด ASME

จำนวน / Lead Time — สั่งสำรองกระจกและ Gasket ไว้อย่างน้อย 1 ชุด เพื่อเปลี่ยนได้ทันทีเมื่อถึงรอบ PM

สรุป

การเลือก Sight Glass สำหรับหม้อไอน้ำให้ถูกต้องต้องเริ่มจาก MAWP และอุณหภูมิไอน้ำ จากนั้นเลือกชนิด Gauge และวัสดุกระจกให้ตรงกัน พร้อมระบุขนาด Centre-to-Centre, วัสดุ Gasket และวัสดุ Body ให้ครบก่อนออก PO

หากต้องการให้ทีมวิศวกรของ Extreme Group ช่วย cross-reference กระจกรุ่นเดิม แนะนำวัสดุที่เหมาะสม หรือจัดหาชุด Replacement Kit ติดต่อขอใบเสนอราคาได้ที่ info@extremegroup.co.th หรือโทร 0-2156-7949-55

มาตรฐานอ้างอิง (References)

[1]

ASME Section IAmerican Society of Mechanical Engineers (ASME) — Rules for Construction of Power Boilers. ASME, New York. asme.org

[2]

BS 3463British Standards Institution (BSI) — Specification for Observation and Gauge Glasses for Pressure Vessels. BSI, London.

[3]

DIN 7080Deutsches Institut für Normung (DIN) — Flat Glasses for Sight Glasses and Water Gauges — Dimensions. DIN, Berlin.

[4]

DIN 7081Deutsches Institut für Normung (DIN) — Reflex Glasses for Reflex Type Water Gauge Fittings — Dimensions. DIN, Berlin.

← กลับไปยังบทความทั้งหมด / Back to All Articles ขอใบเสนอราคา / Request a Quote